سندرم سازگاری عمومی (GAS) و پاسخ بدن شما به استرس

هانس سلیه، متخصص غدد درون‌ریز، برای اولین بار در دهه ۱۹۳۰ نظریه GAS را تدوین کرد تا به توضیح رابطه بین استرس و بیماری کمک کند. تا دهه ۱۹۵۰ میلادی، تحقیقات او به صورت سه مرحله GAS که امروزه می‌شناسیم، تعریف ^نشد.

۱. مرحله واکنش به هشدار

مرحله واکنش هشدار در سندرم سازگاری عمومی، پاسخ اولیه بدن به استرس است. سیستم عصبی سمپاتیک با ترشح ناگهانی هورمون‌ها فعال می‌شود. بهتر است این مرحله را با نام پاسخ جنگ یا گریز بشناسید.

سیستم عصبی سمپاتیک بخشی از سیستم عصبی خودکار است که عملکرد قلب، معده، مثانه، روده و همچنین عضلات شما را تنظیم می‌کند. شما از عملکرد این سیستم آگاه نیستید؛ زیرا به طور خودکار به محرک‌ها پاسخ می‌دهد.

وقتی سیستم عصبی سمپاتیک فعال می‌شود، غدد فوق کلیوی را تحریک می‌کند. این غدد نیز به نوبه خود باعث آزاد شدن هورمون‌های خاصی از جمله آدرنالین و نورآدرنالین می‌شوند. ترشح این هورمون باعث علائم جسمی مانند افزایش ضربان قلب، سرعت تنفس و فشار خون می‌شود.

علائم فیزیکی قرار گرفتن در مرحله واکنش هشدار GAS عبارت‌اند از:

• مردمک‌های گشاد شده
• افزایش ضربان قلب
• تنفس سریع
• لرزیدن
• پوست رنگ‌پریده یا برافروخته
• حواس تشدید شده

به گفته سلیه، بیشتر علائم مرحله واکنش هشدار در مرحله بعدی (مقاومت) ناپدید می‌شوند یا معکوس می‌شوند، سپس در مرحله نهایی فرسودگی دوباره ظاهر می‌شوند.

۲. مرحله مقاومت

مرحله مقاومت سندرم سازگاری عمومی زمانی است که بدن شما پس از شوک اولیه استرس، سعی در ترمیم خود دارد. اگر موقعیت استرس‌زا دیگر وجود نداشته باشد و بتوانید بر استرس غلبه کنید، ضربان قلب و فشار خون شما در این مرحله شروع به بازگشت به سطوح قبل از استرس می‌کنند.

با این حال، اگر وضعیت استرس‌زا برای مدت طولانی ادامه یابد یا اگر استرس را حل نکنید، بدن شما هرگز سیگنال واضحی برای بازگشت به سطح عملکرد طبیعی دریافت نخواهد کرد. این بدان معناست که بدن به ترشح هورمون‌های استرس ادامه می‌دهد و فشار خون شما بالا می‌ماند.

استرس زیاد و طولانی‌مدت می‌تواند باعث اختلال در سیستم‌های ایمنی، گوارشی، قلبی عروقی، خواب و تولیدمثل شود. ممکن است علائمی مانند موارد ^{زیر داشته باشید:}

• احساس ترس، خشم، غم، نگرانی، بی‌حسی یا ناامیدی
• تحریک‌پذیری
• تغییر در اشتها، انرژی، تمایلات و علایق
• مشکلات معده
• سردرد
• دردهای بدن یا بثورات پوستی
• بی‌خوابی یا کابوس
• مشکل در تمرکز یا تصمیم‌گیری

استرس طولانی‌مدت که حل نشود، منجر به مرحله سوم (خستگی مفرط) می‌شود.

۳. مرحله خستگی

استرس طولانی‌مدت یا مزمن منجر به آخرین مرحله سندرم سازگاری عمومی – خستگی – می‌شود. تحمل عوامل استرس‌زا بدون تسکین، منابع جسمی، عاطفی و روانی شما را تا جایی تخلیه می‌کند که بدن شما دیگر قادر به مقابله با استرس نیست.

نشانه‌هایی که نشان می‌دهد در مرحله خستگی هستید عبارت‌اند از:

• خستگی
• فرسودگی شغلی
• کاهش تحمل استرس

اثرات فیزیکی استرس طولانی‌مدت می‌تواند سیستم ایمنی بدن شما را تضعیف کرده و خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی، فشار خون بالا، دیابت و سایر بیماری‌های مزمن، از جمله اختلالات سلامت روان مانند افسردگی یا اضطراب را افزایش دهد.