محور هیپوتالاموس - هیپوفیز - آدرنال (HPA) چیست؟
زمان تقریبی مطالعه
۹ دقیقه
فهرست مطالب در این مقاله
محور هیپوتالاموس - هیپوفیز - آدرنال (HPA) چیست؟
نکات کلیدی
- محور هیپوتالاموس – هیپوفیز – آدرنال (HPA) با آزاد کردن کورتیزول به بدن کمک می‌کند تا به استرس پاسخ دهد.
- سطح بالای کورتیزول ناشی از استرس طولانی‌مدت می‌تواند سیستم ایمنی بدن را تضعیف کرده و باعث مشکلات سلامتی شود.
محور هیپوتالاموس – هیپوفیز – آدرنال (HPA) یک سیستم حیاتی بدن است. بخش‌های محور HPA شامل هیپوتالاموس، غده هیپوفیز و غدد فوق‌کلیوی است.
محور HPA به سیستم عصبی مرکزی و سیستم غدد درون ریز متصل است. این دو با هم برای تنظیم تعادل هورمون‌ها در بدن و تأثیر بر پاسخ به استرس کار می‌کنند. پاسخ به استرس، نحوه واکنش بدن به یک رویداد استرس‌زا است که می‌تواند شامل افزایش ضربان قلب یا تعریق باشد.
این مقاله به بررسی ساختار محور HPA، نحوه عملکرد آن، عملکردهای آن در بدن، اهمیت آن و شرایط مرتبط با آن خواهد پرداخت.
ساختار/آرایش
محور HPA از هیپوتالاموس، غده هیپوفیز و غدد فوق‌کلیوی تشکیل شده است. هورمون‌ها نقش مهمی در محور HPA دارند. هورمون‌ها مواد شیمیایی در بدن هستند که مانند پیام‌رسان عمل می‌کنند. آن‌ها به سیستم‌های مختلف بدن دستور می‌دهند تا عملکردهای مختلف را شروع یا متوقف کنند.
هیپوتالاموس ساختار کوچکی در مغز است. این غده در مرکز قاعده مغز، نزدیک غده هیپوفیز قرار دارد و تقریباً به اندازه یک گردو است. هیپوتالاموس در تنظیم سطح هورمون‌ها در بدن اهمیت دارد. همچنین در تنظیم بسیاری از سیستم‌های بدن از جمله چرخه خواب/بیداری، دمای بدن و وزن نقش دارد.
غده هیپوفیز تقریباً به اندازه یک نخودفرنگی است و در پایه مغز قرار دارد. نقش آن ایجاد و ترشح هورمون‌ها در بدن است. هورمون‌ها در بسیاری از عملکردهای بدن، از جمله آنهایی که بر رشد و بلوغ تأثیر می‌گذارند، حیاتی هستند.
هورمون‌های مهم در محور HPA عبارت‌اند از:
- هورمون آدرنوکورتیکوتروپیک: هورمونی که باعث می‌شود غدد فوق‌کلیوی کورتیزول آزاد کنند که در پاسخ به استرس نقش دارد.
- فاکتور آزادکننده کورتیکوتروپین: یک هورمون پیام‌رسان که به غده هیپوفیز دستور ترشح هورمون آدرنوکورتیکوتروپیک را می‌دهد.
غدد فوق‌کلیوی در شکم، در دو طرف بدن، بالای کلیه‌ها قرار دارند. آن‌ها مسئول تولید چندین نوع هورمون از جمله کورتیزول، آلدوسترون، آدرنالین و نورآدرنالین هستند.
چگونه کار می‌کند؟
وقتی بدن نوعی استرس را تجربه می‌کند، محور HPA ممکن است فعال شود. این محور در پاسخ، مجموعه‌ای از رویدادها را در بدن ایجاد می‌کند. استرس می‌تواند نه‌تنها به معنای استرس عاطفی، بلکه به معنای ترسیدن یا عصبی بودن نیز باشد. محور HPA پیام را دریافت می‌کند و در عرض چند ثانیه شروع به کار می‌کند.
سپس هیپوتالاموس هورمون آزادکننده کورتیکوتروپین را آزاد می‌کند. این هورمون بخشی از سیستم عصبی (به نام سیستم عصبی سمپاتیک) را فعال می‌کند که به‌عنوان مثال با افزایش ضربان قلب و تعریق واکنش نشان می‌دهد.
علاوه‌بر این تغییرات فیزیکی، هورمون آزادکننده کورتیکوتروپین بر غده هیپوفیز نیز تأثیر می‌گذارد. این هورمون به غده هیپوفیز دستور می‌دهد که شروع به ترشح هورمون آدرنوکورتیکوتروپیک کند.
هورمون آدرنوکورتیکوتروپیک به جریان خون آزاد می‌شود. از طریق خون، به غدد فوق‌کلیوی در شکم می‌رسد. به نقطه‌ای در غدد فوق‌کلیوی متصل می‌شود. سپس غدد فوق‌کلیوی پیامی دریافت می‌کنند که باید تولید کورتیزول و سایر مواد را آغاز کنند.
عملکرد
نتیجه فعال شدن محور HPA، آزاد شدن کورتیزول است. کورتیزول یک هورمون استروئیدی است. این هورمون اثرات زیادی دارد و گاهی اوقات “هورمون استرس” نامیده می‌شود. کورتیزول باید در بدن متعادل باشد: مقدار زیاد یا خیلی کم آن می‌تواند اثرات گسترده‌ای بر سلامتی داشته باشد.
کورتیزول خواص زیادی دارد که به بدن کمک می‌کند تا به یک رویداد استرس‌زا پاسخ دهد. این هورمون خون بیشتری به عضلات می‌فرستد، میزان گلوکز خون را افزایش می‌دهد و فشار خون را بالا می‌برد.
اینها همه پاسخ‌های مفیدی در طول یک رویداد استرس‌زا هستند که ممکن است یک موقعیت «جنگ یا گریز» باشد. این‌گونه است که ما موقعیتی را تعریف می‌کنیم که در آن ممکن است نیاز به دفاع از خود یا فرار از یک رویداد مضر وجود داشته باشد.
کورتیزول همچنین آن دسته از عملکردهای بدن را که در شرایط استرس‌زا کمکی نمی‌کنند، خاموش یا کم‌اثر می‌کند.
بخش دیگری در محور HPA وجود دارد که حلقه بازخورد منفی نامیده می‌شود. قرار نیست کورتیزول برای مدت طولانی تولید شود. تولید آن باید با پایان یافتن رویداد استرس‌زا متوقف شود.
به همین دلیل، کورتیزول تولید شده توسط پاسخ استرس نیز تغییر جهت داده و بر هیپوتالاموس و غده هیپوفیز تأثیر می‌گذارد. این هورمون به گیرنده‌های هیپوتالاموس متصل می‌شود. این امر باعث می‌شود محور HPA کند شده و تولید هورمون‌های آزادکننده کورتیکوتروپین و آدرنوکورتیکوتروپیک را متوقف کند.
اهمیت
فعال شدن محور HPA یک عملکرد مهم بدن است. با این حال، وقتی بیش از حد فعال شود، می‌تواند مشکلات سلامتی ایجاد کند. کسب اطلاعات بیشتر در مورد چگونگی کنترل ترشح کورتیزول توسط محور HPA و اثرات آن بر بدن، می‌تواند به درک بهتر پاسخ به استرس کمک کند.
قرار گرفتن در معرض استرس، چه برای دوره‌های کوتاه‌مدت و منظم و چه برای دوره‌های طولانی، می‌تواند بر کیفیت زندگی افراد تأثیر منفی بگذارد. از آنجایی که محور HPA بهتر مورد مطالعه قرار می‌گیرد، می‌تواند منجر به درمان‌های مؤثرتری برای استرس، اضطراب و سایر شرایطی شود که با سطح بالای کورتیزول رخ می‌دهند.
شرایط مرتبط
بدن شما باید به سرعت به استرس در محیط اطراف واکنش نشان دهد. به‌عنوان مثال: اگر درختی در نزدیکی شما در حال افتادن باشد، باید بتوانید با عجله از سر راه آن کنار بروید. واکنش به استرس که شامل افزایش ضربان قلب و انرژی اضافی می‌شود، می‌تواند به حفظ امنیت شما کمک کند.
با این حال، استرس می‌تواند مزمن نیز باشد و برای مدت طولانی ادامه یابد، مانند دوران همه‌گیری یا پس از مرگ یکی از عزیزان. دوره‌های طولانی استرس می‌تواند باعث شود محور HPA بیش از حد فعال شود و کورتیزول زیادی آزاد کند.
اگرچه سطح کورتیزول بالاتر در مواقع خاصی مورد نیاز است، اما اگر برای مدت طولانی بالا بماند، می‌تواند مضر باشد. دلیل این امر این است که کورتیزول ممکن است سیستم ایمنی را سرکوب کند. اگر این تضعیف ادامه یابد، فرد می‌تواند بیشتر مستعد ابتلا به عفونت‌ها شود.
سطوح بالاتر کورتیزول در طولانی‌مدت ممکن است بر حافظه نیز تأثیر بگذارد. استرس مزمن و آزاد شدن کورتیزول می‌تواند باعث ایجاد مشکلاتی در حافظه و توجه شود.
برخی از شرایط دیگری که می‌توانند با کورتیزول بیش از حد در بدن رخ دهند عبارت‌اند از:
- دیابت: بیماری که بر توانایی بدن در تنظیم سطح قند خون تأثیر می‌گذارد
- دیس‌لیپیدمی: داشتن سطح لیپید در خون که خارج از محدوده طبیعی است
- فشار خون بالا: فشار خون بالا که می‌تواند منجر به عوارضی مانند بیماری قلبی شود
- تخریب عصبی: آسیب به سلول‌های عصبی در بدن که می‌تواند اثرات زیادی بر بدن داشته باشد.
- پوکی استخوان: وضعیتی که باعث می‌شود استخوان‌ها نازک‌تر شده و راحت‌تر بشکنند
۱۴ تمرین ذهن‌آگاهی برای همه سنین
تمرینات ذهن‌آگاهی شامل تنفس عمیق، اسکن بدن، یوگا، ابرهای فکری و موارد دیگر می‌شود. این تمرینات می‌توانند به شما کمک کنند تا در زندگی روزمره خود بیشتر حضور داشته باشید. این در مورد استفاده از خودآگاهی، تنفس متمرکز و حواس پنج‌گانه شما برای کمک به آرامش و تمرکز ذهن و بدن شماست.
رفتاردرمانی دیالکتیکی در مقابل درمان شناختی رفتاری
درمان شناختی رفتاری (CBT) و درمان رفتاری دیالکتیکی (DBT) انواع روان‌درمانی (گفتاردرمانی) هستند. CBT یکی از رایج‌ترین اشکال روان‌درمانی مبتنی بر شواهد است. این روش به فرد کمک می‌کند تا فرایندهای فکری و رفتارهای ناسازگار خود را شناسایی و تغییر دهد.
چگونه مغز و احساسات شما روده‌تان را کنترل می‌کنند
همه ما می‌دانیم که داشتن «حس درونی» یا احساس انقباض در دل وقتی که متوجه می‌شویم یک مهلت مهم را از دست داده‌ایم، به چه معناست. اما چطور ممکن است احساسات در روده شما تجربه شوند؟ در ۱۰ سال گذشته پیشرفت‌های علمی زیادی صورت گرفته است که درک ما از چگونگی ارتباط مغز و روده و چگونگی بهبود سلامت روده از طریق طب ذهن و بدن را تا حد زیادی بهبود بخشیده است.