۱۴ تمرین ذهنآگاهی برای همه سنین
زمان تقریبی مطالعه
۱۸ دقیقه
فهرست مطالب در این مقاله
۱۴ تمرین ذهنآگاهی برای همه سنین
تمرینات ذهنآگاهی شامل تنفس عمیق، اسکن بدن، یوگا، ابرهای فکری و موارد دیگر میشود. این تمرینات میتوانند به شما کمک کنند تا در زندگی روزمره خود بیشتر حضور داشته باشید. این در مورد استفاده از خودآگاهی، تنفس متمرکز و حواس پنجگانه شما برای کمک به آرامش و تمرکز ذهن و بدن شماست.
تمرین منظم تکنیکهای ذهنگاهی و آرامش میتواند به اضطراب، استرس و موارد دیگر کمک کند. کودکان، نوجوانان و بزرگسالان میتوانند تکنیکهای ذهنآگاهی را در زندگی روزمره خود بگنجانند – حتی اگر فقط چند دقیقه وقت آزاد داشته باشند.
ذهنآگاهی چیست؟
ذهنآگاهی تمرینی است که به شما میآموزد از لحظه حال آگاه باشید و بر آن تمرکز کنید. این تمرین را میتوان با استفاده از تکنیکهای متنوع در فعالیتهای مختلف گنجاند. با گذشت زمان، ذهنآگاهی میتواند به شما بیاموزد که در موقعیتهای استرسزا خونسردی خود را حفظ کنید و به شما کمک کند تا با احساسات خود هماهنگتر باشید.
ذهنآگاهی نیازی به پیچیده یا وقتگیر بودن ندارد. در حالی که تحقیقات نشان میدهد تمرین منظم ذهنآگاهی بیشترین مزایا را دارد، تکنیکهای ذهنآگاهی وجود دارد که میتوان هر روز بدون تعهد زمانی زیاد که با برنامه منظم شما تداخل دارد، از آنها استفاده کرد.
تمرینهای ذهنآگاهی (۱۰ دقیقه یا کمتر)
تنفس عمیق
تنفس آگاهانه چیزی است که میتوانید تقریباً در هر مکانی و هر زمانی انجام دهید، از جمله در مکانهای عمومی که بعید است کسی متوجه آن شود. میتوانید با نشستن یا دراز کشیدن شروع کنید. وقتی احساس راحتی کردید، موارد زیر را انجام دهید:
- بهآرامی از طریق بینی نفس بکشید. سعی کنید نفس خود را از اعماق شکم بیرون بکشید – با ثابت ماندن قفسه سینه، احساس خواهید کرد که معده شما منبسط میشود.
- بهآرامی از طریق دهان خود بازدم کنید. دم و بازدم با هم باید حدود ۱۰ تا ۱۵ ثانیه طول بکشد.
- تا ۱۰ بار تکرار کنید.
تمرینات تنفسی ممکن است زمانی که احساس ناامیدی، استرس یا اضطراب دارید مفید باشد.
اسکن بدن
هدف از اسکن بدن، آگاهی از احساسات فعلی بدن، بدون تلاش برای تغییر آن و بدون قضاوت است.
- بنشینید یا به پشت دراز بکشید و روی نفس خود تمرکز کنید، دم و بازدم را بهآرامی و عمیق انجام دهید.
- توجه خود را به انگشتان پایتان معطوف کنید، آنها را دقیقاً همانطور که هستند تشخیص دهید و تصدیق کنید. نفس کشیدن به انگشتان پایتان را تجسم کنید، سپس هنگام بازدم توجه خود را رها کنید.
- بهآرامی و بادقت از پاها تا فرق سرتان ماساژ دهید، این روند را با هر قسمت از بدن خود تکرار کنید.
- برای پایان، چند نفس دیگر بکشید و روی احساس کل بدنتان تمرکز کنید.
۵-۴-۳-۲-۱ اتصال زمین
این تمرین سریع که تمرین حواس پنجگانه نیز نامیده میشود، زمانی مفید است که احساس سردرگمی میکنید و برای تمرکز روی لحظه حال به کمک نیاز دارید.
برای هر یک از این مراحل، مکث کنید و قبل از رفتن به مرحله بعدی، تمام آگاهی خود را به آن شیء یا حس معطوف کنید و چند نفس عمیق بکشید:
- پنج چیزی که میتوانید ببینید توجه کنید.
- چهار چیزی که میتوانید حس کنید توجه کنید.
- سه چیزی که میتوانید بشنوید توجه کنید.
- دو چیزی که میتوانید بو کنید توجه کنید.
- یک چیزی که میتوانید بچشید توجه کنید.
کشش آگاهانه
ترکیب تمرینات کششی با تنفس میتواند سفتی عضلات را کاهش داده و اثر آرامشبخش و متمرکزکننده داشته باشد. تحقیقات نشان میدهد که حرکات کششی ممکن است با کمک به افراد برای احساس آرامش بیشتر، خلقوخو را بهبود بخشد و با افزایش تمرکز، شناخت را بهبود بخشد.
حرکات کششی همچنین میتواند با افزایش گردش خون و شل کردن عضلات گردن، شانهها و کمر که در پاسخ به استرس سفت شدهاند، استرس را کاهش دهد.
این سه حرکت کششی را به عنوان نقطه شروع امتحان کنید.
کج کردن گوش به شانه (کشش گردن):
- با ستون فقرات صاف بنشینید یا بایستید.
- بهآرامی سر خود را به سمت شانه راست خود خم کنید، سعی کنید گوش راست خود را به شانه راست خود برسانید.
- ۱۵ تا ۳۰ ثانیه در این حالت بمانید، سپس این حرکت را برای سمت چپ تکرار کنید.
- میتوانید با کشیدن آرام سرتان با دست به پایین، کشش را عمیقتر کنید.
- در طول هر کشش، نفس عمیق بکشید و بهآرامی بازدم کنید.
کشش درب ورودی (کشش شانه):
- در چارچوب در بایستید، دستهایتان را دراز کنید و روی چارچوب در قرار دهید.
- به جلو خم شوید، جلوی شانههایتان را بکشید.
- ۱۵ تا ۳۰ ثانیه نگه دارید، سپس استراحت کنید.
- در طول هر کشش، نفس عمیق بکشید و بهآرامی بازدم کنید.
کشش دستها بالای سر (کشش شانه و پشت):
- روی صندلی بنشینید، رو به جلو، و پاهایتان روی زمین باشد.
- دست راست خود را بالای سرتان ببرید و به سمت چپ ببرید. بالاتنه خود را خم کنید تا جایی که احساس کنید سمت راست و شانه شما کشیده میشود.
- در حالی که نفس میکشید، ۱۵ ثانیه در این حالت بمانید.
- به حالت شروع برگردید. پنج بار تکرار کنید، سپس همین کار را با بازوی چپ خود انجام دهید.
ذهن سرگردان
اگر متوجه شدید که ذهنتان شروع به سرگردانی کرده است، افکارتان را بدون قضاوت بپذیرید، سپس بهآرامی تمرکز خود را به تنفس یا احساسات بدنتان برگردانید.
تمرینات ذهنآگاهی (۱ ساعت یا بیشتر)
اگر وقت بیشتری دارید، این فعالیتهای ذهنآگاهی میتوانند سلامت جسمی و روانی شما را ارتقا دهند.
مدیتیشن پیادهروی
تمرین ذهنآگاهی هنگام پیادهروی این مزیت اضافی را دارد که بدن شما را به حرکت در میآورد و به شما این امکان را میدهد که از مزایای سلامتی فراوان ورزش بهرهمند شوید. برای انجام مدیتیشن پیادهروی، هنگام پیادهروی روی تنفس و احساسات بدنتان تمرکز کنید. برای کمک به تمرکز، با ریتم قدمهایتان هماهنگ شوید.
یوگا
تحقیقات نشان داده است که تمرین یوگا میتواند سلامت روان و خواب را بهبود بخشد و همچنین علائم اضطراب و افسردگی را تسکین دهد. همچنین میتواند به مدیریت استرس کمک کند.
یوگا یکی از راههای کمک به برانگیختن واکنش آرامش است، حالتی از استراحت عمیق که به مقابله با واکنش استرسِ جنگ یا گریز کمک میکند.
ذهنآگاهی برای کودکان
تحقیقات در حال بررسی راههایی است که تمرین ذهنآگاهی میتواند به کودکان کمک کند، از جمله:
- محافظت در برابر استرس، اضطراب، افسردگی، بیماری و درد
- بهبود عملکرد تحصیلی و روابط اجتماعی
- افزایش ظرفیت تجربه احساسات مثبت
حتی بچههای کوچک هم میتوانند از تمرینات ذهنآگاهی بهرهمند شوند. در اینجا چند فعالیت وجود دارد که میتوان در خانه یا در محیط کلاس درس انجام داد.
ابرهای فکری
- از کودک بخواهید در یک موقعیت راحت قرار بگیرد و ریتم تنفسش به این صورت باشد که با ۳ شماره از طریق بینی نفس بکشد و با ۳ شماره از طریق دهان نفسش را بیرون بدهد.
- همانطور که نفس میکشند، آنها را تشویق کنید تا تصور کنند که افکارشان به صورت ابرهای کوچکی بالای سرشان شکل میگیرد.
- همینطور که نفسشان را بیرون میدهند، به آنها بگویید تصور کنند که ابر در حال دور شدن است.
- این الگو را برای چند دقیقه ادامه دهید.
حواس ابرقهرمانی
یک حرکت بازیگوشانهتر در تمرین حواس پنجگانه بالا، تشویق کودک به استفاده از «حواس عنکبوتی» خود است – نه برای تشخیص خطر، بلکه برای توجه به آنچه که میتواند در آن لحظه ببیند، احساس کند، بشنود، بو کند و بچشد.
ژست بگیرید
از کودک بخواهید که در یک حالت قرار بگیرد و بررسی کنید که در این حالت چه احساسی دارد. این میتواند به تقویت ارتباط ذهن و بدن کمک کند.
آرامش، معلول است، نه هدف
به یاد داشته باشید که هدف از ذهنآگاهی صرفاً آگاهی از احساسات و عواطف در زمان حال است. اگر کودکان احساس بیقراری یا اضطراب میکنند، میخواهید بدون تلاش برای تغییر آنها، این احساسات را بپذیرند.
آرامش معمولاً پس از فعالیتهای ذهنآگاهی حاصل میشود، اما این آرامش محصول فعالیتهاست، نه هدف آنها.
ذهنآگاهی برای نوجوانان
نوجوانی استرسزا است. نوجوانان درست مانند بزرگسالان، در میان تغییرات ناشی از بلوغ و فشارهای اجتماعی و تحصیلی، ممکن است احساس سردرگمی کنند.
بسیاری از تکنیکها و تمرینهای ذهنآگاهی که برای بزرگسالان در نظر گرفته شده است، برای نوجوانان نیز بهخوبی کار میکند. در اینجا فعالیتهای ذهنآگاهی بیشتری وجود دارد که هم شما و هم نوجوانتان میتوانید امتحان کنید.
کلمه آگاهانه
کلمهای را انتخاب کنید که به شما احساس آرامش میدهد، مانند «صلح»، «عشق» یا حتی «آرامش». همانطور که نفسهای عمیق و آهسته میکشید، با هر دم، این کلمه را در سکوت با خود تکرار کنید. اگر متوجه شدید ذهنتان سرگردان است، به کلمهی آگاهانه فکر کنید تا به خودتان کمک کنید دوباره تمرکز کنید.
تمرین کشمش
نوجوان شما احتمالاً به شما خواهد گفت که این یکی احمقانه به نظر میرسد، اما او را تشویق کنید که به آن فرصت بدهد. هدف از تمرین کشمش، درگیر کردن حواس و تمرکز شماست.
برای انجام این کار، یک کشمش (یک مغز یا یک توت کوچک) را در دست خود نگه دارید و وانمود کنید که قبلاً هرگز آن را ندیدهاید. با بررسی دقیق کشمش، حواس خود را درگیر کنید. به ظاهر و بوی آن و احساسی که در دست و زبانتان دارید توجه کنید. سپس آن را بهآرامی بجوید و به طعم و بافت آن توجه کنید.
تمرینهای ذهنآگاهی برای افسردگی
نشان داده شده است که برنامههای مراقبه ذهنآگاهی در کاهش علائم افسردگی و جلوگیری از عود افسردگی مؤثر هستند. تصور میشود که تمرینات ذهنآگاهی به افراد کمک میکند تا:
- به جای تمرکز بر گذشته یا آینده، در زمان حال بمانید
- افکار و احساسات آنها را مشاهده کنید بدون اینکه اجازه دهید افکار و احساسات بر شما غلبه کنند
- کاهش نشخوار فکری (تمرکز بر افکار منفی)
تکنیکهای مورد استفاده ممکن است شامل تنفس آگاهانه، اسکن بدن و درمان شناختی مبتنی بر ذهنآگاهی (MBCT) باشد.
تمرینهای ذهنآگاهی برای خشم
تکنیکهای ذهنآگاهی ممکن است به خشم حاد یا مزمن کمک کند. ذهنآگاهی به ایجاد فاصله بین یک عامل محرک و یک طغیان آنی و تکانشی کمک میکند. راههایی که ذهنآگاهی ممکن است به خشم کمک کند عبارتاند از:
- کاهش نشخوار فکری (فکر کردن به افکار مرتبط با خشم) که میتواند احساس خشم را تشدید کند
- محدود کردن شدت خشم
- تنظیم احساسات
تکنیکهای ذهنآگاهی برای خنثی کردن خشم حاد ممکن است شامل دور کردن خود از موقعیت و موارد زیر باشد:
- انجام تمرینات تنفس عمیق
- پیادهروی آگاهانه
- تصور یک صحنه آرامشبخش
- تکرار یک کلمه یا عبارت آرامشبخش
راههای کاهش خشم مزمن میتواند شامل MBCT برای شناسایی و تغییر الگوهای فکری و رفتارهای غیرمفید که در ایجاد خشم نقش دارند، یا مراقبه هدایتشده مانند تمرین زیر باشد.
رهایی از خشم
- به زمانی فکر کنید که اخیراً خشم را تجربه کردهاید. به خودتان اجازه دهید خشمی را که در آن لحظه احساس کردهاید، تجربه کنید.
- روی نحوهی تجربهی خشم در بدنتان تمرکز کنید. توجه کنید که آیا احساس گرما یا سرما میکنید یا عضلات یا قسمتهای خاصی از بدن منقبض میشوند. آیا این واکنشها با مشاهدهی شما تغییر میکنند؟
- با خشم خود مهربان باشید. به خودتان یادآوری کنید که خشم یک احساس طبیعی انسانی است که همه ما را تحت تأثیر قرار میدهد. سعی کنید خشم خود را با مهربانی، عشق و درک کنترل کنید.
- با خشم خود خداحافظی کنید. آن را رها کنید و بهتدریج توجه خود را به نفس خود برگردانید و استراحت کنید تا احساسات شما فروکش کند یا کاهش یابد.
۵ اصل ذهنآگاهی
پنج رکن ذهنآگاهی که ریشه در پنج اصل از بودا دارند عبارتاند از:
تشخیص دهید: به افکار و گفتگوی درونی خود توجه کنید. آنچه را که در ذهن و بدن خود تجربه میکنید، تشخیص داده و بپذیرید.
آرامش: راههایی برای تمرکز به درون خود پیدا کنید، روی ذهن و بدن خود تمرکز کنید، مانند امتحان کردن یک تکنیک تنفس یا یک تمرین آرامش عضلات که به شما کمک میکند آرام شوید و به آنچه احساس و فکر میکنید بپردازید.
مرور: ارزیابی کنید که چه چیزی در کنترل شماست و چه چیزی را باید رها کنید. روی چیزهایی که میتوانید تغییر دهید یا کنترل کنید تمرکز کنید.
واکنش: نگرانی یا استرس موقعیتهای گذشته یا آینده را رها کنید. با افرادی که از شما حمایت میکنند وقت بگذرانید و در صورت نیاز برای خودتان وقت بگذارید.
بازگشت: آگاهی را به لحظه حال بیاورید و ارزیابی کنید که چگونه ذهنآگاهی در شرایط فعلی به شما کمک کرده است.
مزایای ذهنآگاهی
ذهنآگاهی ممکن است هم برای ذهن و هم برای بدن مفید باشد. این روش جایگزینی برای درمان سنتی نیست، زیرا تحقیقات بیشتری در مورد اثربخشی ذهنآگاهی برای شرایط خاص مورد نیاز است.
در برخی مطالعات، نشان داده شده است که شیوههای مبتنی بر ذهنآگاهی:
- کمک به کاهش اضطراب و استرس، از جمله در کودکان و نوجوانان
- کمک به بهبود علائم افسردگی و اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)
- بهبود کیفیت خواب
- کمک به بهبودی از اختلال مصرف مواد
- بهبود سلامت روان در افراد مبتلا به سرطان
- تقویت توجه و حافظه
- بهبود درد فیبرومیالژیا و اثرات روانی آن
اگر برنامهتان اجازه میدهد، اختصاص دادن زمانی در روز برای مدیتیشن آرام عالی است، اما گنجاندن برخی از تمرینات ذکر شده در بالا در فعالیتهای روزانهتان نیز میتواند مفید باشد.
اپلیکیشنهایی برای تمرینهای ذهنآگاهی
اگر ترجیح میدهید یک مربی شما را در تمرینات ذهنآگاهی راهنمایی کند، اپلیکیشنهایی مانند موارد زیر را امتحان کنید:
خلاصه
تمرین ذهنآگاهی راهی عالی برای کاهش اضطراب یا افکار مزاحم و تمرکز بر لحظه حال است. هدف این است که به شما کمک کند در زندگی روزمره خود پایدار بمانید و با ذهنی آرام و شفاف به موقعیتهای استرسزا پاسخ دهید.
تکنیکهای مختلف ذهنآگاهی وجود دارد که میتوانید در خانه (هر جای دیگر) امتحان کنید. هر کسی در هر سنی میتواند ذهنآگاهی را تمرین کند.
برای راهنمایی بیشتر، یک اپلیکیشن برای ذهنآگاهی یا مدیتیشن، مانند Calm یا Headspace، دانلود کنید. اگر در مورد اینکه آیا ذهنآگاهی گزینه امنی برای شماست و کدام تکنیک بهترین است، سؤالی دارید، با پزشک خود صحبت کنید.

۱۴ تمرین ذهنآگاهی برای همه سنین
تمرینات ذهنآگاهی شامل تنفس عمیق، اسکن بدن، یوگا، ابرهای فکری و موارد دیگر میشود. این تمرینات میتوانند به شما کمک کنند تا در زندگی روزمره خود بیشتر حضور داشته باشید. این در مورد استفاده از خودآگاهی، تنفس متمرکز و حواس پنجگانه شما برای کمک به آرامش و تمرکز ذهن و بدن شماست.

رفتاردرمانی دیالکتیکی در مقابل درمان شناختی رفتاری
درمان شناختی رفتاری (CBT) و درمان رفتاری دیالکتیکی (DBT) انواع رواندرمانی (گفتاردرمانی) هستند. CBT یکی از رایجترین اشکال رواندرمانی مبتنی بر شواهد است. این روش به فرد کمک میکند تا فرایندهای فکری و رفتارهای ناسازگار خود را شناسایی و تغییر دهد.

چگونه مغز و احساسات شما رودهتان را کنترل میکنند
همه ما میدانیم که داشتن «حس درونی» یا احساس انقباض در دل وقتی که متوجه میشویم یک مهلت مهم را از دست دادهایم، به چه معناست. اما چطور ممکن است احساسات در روده شما تجربه شوند؟ در ۱۰ سال گذشته پیشرفتهای علمی زیادی صورت گرفته است که درک ما از چگونگی ارتباط مغز و روده و چگونگی بهبود سلامت روده از طریق طب ذهن و بدن را تا حد زیادی بهبود بخشیده است.

